Ο Ελληνικός Τουρισμός σε Ανάπτυξη;

                Εντάξει, καλά τα λέμε τόσον καιρό πως δηλαδή τα φταίει η κρίση για όλα. Πράγματι, έχουμε καλπάζοντα ποσοστά ανεργίας, όντως οι επιχειρήσεις δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, και σίγουρα η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων εξακολουθεί να κυμαίνεται σε χαμηλά επίπεδα. Οι επιχειρήσεις ακόμα και σήμερα, παρά τις εξαγγελίες για ανάπτυξη, κλείνουν η μία μετά την άλλη και το να κατορθώσει πλέον κάποιος ιδιώτης να έχει στην κατοχή του ακίνητη περιουσία φαντάζει άθλος. Χωρίς υπερβολές, υπήρξε την τελευταία 5ετία τουλάχιστον μια συγκλονιστική αποδόμηση όχι τόσο του επιχειρηματικού και του ιδιωτικού οικονομικού περιβάλλοντος, αλλά περισσότερο των αρχών της ελληνικής κοινωνίας.

                Η ακίνητη περιουσία έπαψε να αποτελεί την καλύτερη επένδυση, η «ατμομηχανή» της ελληνικής οικονομίας, η οικοδομή, σήμερα κατέχει ελάχιστο ποσοστό στην οικονομία μας, το φαγητό και ο καφές δεν είναι σήμερα η εύκολη μπίζνα και το ρούχο έχει πεθάνει. Ακόμα και ο πρωτογενής τομέας δέχεται πλήγματα διαρκώς με μειωμένες επιδοτήσεις και τελευταία με το εμπάργκο των Ρώσων. Όσο για τον τραπεζικό τομέα, οι συγχωνεύσεις οδήγησαν σε κλείσιμο πάρα πολλών υποκαταστημάτων, τα οποία είχαν ως επακόλουθο και την ενεργοποίηση πολλών πακέτων εθελουσίας εξόδου. Τι μας μένει; Μένει ο τουρισμός μας, στον οποίο φαίνεται όλοι να βασίζονται και να τον θεωρούν μονόδρομο για την ανάπτυξή μας.

Βέβαια, τα πράγματα αναφορικά με τον Τουρισμό τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι όπως φαντάζουν και όπως μερικοί θέλουν να πιστεύουμε. Η αυξητικές τάσεις που παρατηρούμε είναι προφανώς ευπρόσδεκτες όμως πρόκειται για κάτι ιδιαίτερα εύθραυστο. Αυτό διότι η ανάπτυξη του τουρισμού στην χώρα μας ήρθε ως αποτέλεσμα της ζήτησης και όχι ως αποτέλεσμα της οργανωμένης προσπάθειας. Αυτό συμβαίνει κοινώς επειδή ιστορικά πρώτα ήρθαν οι τουρίστες και έπειτα οι επιχειρηματίες έφτιαξαν τα καταλύματα, ενώ σε διάφορες άλλες χώρες (βλ. Ντουμπάι) πρώτα οριοθετήθηκαν οι στόχοι για τον τουρισμό, στη συνέχεια δημιουργήθηκε από το μηδέν ένα κανονιστικό πλαίσιο λειτουργίας και υλοποιήθηκε ένα πλέγμα υποδομών. Τέλος, ήρθε και η ανάπτυξη του τουριστικού προϊόντος ως φυσική συνέχεια των παραπάνω βημάτων.

Στην Ελλάδα τα πράγματα ακολούθησαν αντίστροφη πορεία. Πρώτα ήρθαν οι τουρίστες χωρίς στην ουσία να υπάρχει οργανωμένο τουριστικό προϊόν, ακολούθησε η δημιουργία καταλυμάτων για να καλυφθεί η ζήτηση χωρίς πραγματικές υποδομές και πλαίσιο λειτουργίας, ενώ στο τέλος και πολύ πρόσφατα αποφασίσαμε να φτιάξουμε ένα σαφές πλαίσιο κανόνων για τον τουρισμό. Το αποτέλεσμα αυτής της αντίστροφης εξελικτικής πορείας ήταν να έχουμε μεν ποσοτικό τουρισμό, αλλά επειδή πάσχουμε σε όλους τους υπόλοιπους τομείς, ο τουρισμός μας να χαρακτηρίζεται χαμηλού ποιοτικού επιπέδου.  

Η λύση σίγουρα δεν απλή εδώ που έχουμε φτάσει και μετά από τόσα χρόνια λαθών επί λαθών. Αυτό που κατά την άποψή μου πρέπει να αποφεύγεται είναι η θριαμβολογία για από υπουργούς και κυβερνήσεις και να δούμε πώς θα πορευθούμε σε βάθος χρόνου. Φυσικά, δεν αναφέρομαι σε πολιτικές  για τον τουρισμό, ούτε και σε κομματικές απόψεις σχετικά. Αναφέρομαι όμως στα αυτονόητα. Για παράδειγμα, δεν μπορεί ο κάθε νέος υπουργός τουρισμού να αλλάζει το σήμα της Ελλάδας στις τουριστικές της καμπάνιες. Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι η Ισπανία έχει διατηρήσει το ίδιο, επιτυχημένο σήμα πάνω από δεκαετία, κερδίζοντας σε αναγνωρισιμότητα.  

Η τρέχουσα συγκυρία βοηθά σαφώς στο να έχουμε αυξημένα έσοδα από τον τουρισμό. Η Τουρκία, η οποία είναι και η άμεση ανταγωνίστριά μας έχει πληγεί από τις εξελίξεις στη Μ. Ανατολή αλλά και από τις τριβές στο εσωτερικό της, στην Αίγυπτο ακόμα αναζητείται πολιτική σταθερότητα, οι μακρινότεροι προορισμοί προς Ειρηνικό μεριά, αποτελούν για τους περισσότερους Ευρωπαίους μια ακριβή λύση, οπότε τι μένει; Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία και βάστα.

Γίνεται κατανοητό λοιπόν πως η Ελλάδα, τουλάχιστον αυτήν την περίοδο δεν έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα απέναντι στις ανταγωνίστριές της, αλλά μόνο ευκαιριακά πλεονεκτήματα. Πάντως, έστω και αργά γίνονται κάποιες κινήσει για τη βελτίωση του τουριστικού προϊόντος της χώρας όπως για παράδειγμα τα έργα σε αρκετά περιφερειακά αεροδρόμια, την επέκταση προβλητών κ.ά. τα οποία καθίστανται ακόμα σημαντικότερα αν αναλογιστεί κανείς πως αφενός πόροι δεν υπάρχουν και αφετέρου η χώρα μας έχει περιορισμένα ενεργά σημεία εισόδου τουριστών. Από την άλλη υστερούμε στον εκσυγχρονισμό των τουριστικών μας δράσεων (βλ. μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διεθνής προβολή, παρουσία σε εκθέσεις) οι οποίες πρέπει να πλαισιώνουν το τουριστικό μας προϊόν.

Εν κατακλείδι, πιστεύω πως αυτή τη στιγμή η Ελλάδα πουλάει από μόνη της και πως κάποια στιγμή αυτό δεν θα είναι αρκετό. Χρειάζεται να εκσυγχρονιστούμε επειγόντως εν γένει ώστε να μπορέσουμε να ανταπεξέλθουμε στον ισχυρά αναπτυσσόμενο ανταγωνισμό και να σταματήσουμε να βασιζόμαστε αποκλειστικά στο μοντέλο ήλιος, θάλασσα και σεξ. Πρέπει να κάνουμε επιτέλους το επόμενο βήμα στον χειμερινό τουρισμό, αγροτουρισμό, αθλητικό τουρισμό, πολιτιστικό τουρισμό κτλ και αυτό μπορεί να συμβεί μονάχα όταν η πολιτεία θεσπίσει το κατάλληλο πλαίσιο με αφοσίωση, συνέπεια και μεθοδικότητα προς την κατεύθυνση αυτή και όχι με σπασμωδικές κινήσεις. Το ιδιωτικό κεφάλαιο έχει εξαιρετικά γρήγορα αντανακλαστικά και θα ακολουθήσει άμεσα μια τέτοια προσπάθεια, δημιουργώντας έτσι τη βάση για διαρκή τουριστική ανάπτυξη. Το κακό βέβαια είναι πως «είναι πολλά τα λεφτά Άρη…» και όπως φαίνεται το κράτος έχοντας περιορίσει κοινωνικές δαπάνες, είναι εξαιρετικά αμφίβολο το ότι θα στρέψει πόρους σε αναπτυξιακές δράσεις, ειδικά όταν κινούμαστε διαρκώς σε ένα περιβάλλον εκλογών/ψηφοθηρίας.

Ο χρόνος θα δείξει.

Να δεις τι σου ‘χω για μετά…

Τόσα χρόνια τώρα σκόπιμα δεν έγραψα κάτι όχι βέβαια γιατί δεν περνούσαν σκέψεις από το μυαλό μου, αλλά ίσως επειδή αυτές ήταν τόσες πολλές που βραχυκύκλωναν την έκφρασή μου.

Η αλήθεια είναι πως μέχρι στιγμής έχουμε δει και ζήσει λίγο πολύ τα πάντα, την πατρίδα μας να καταστρέφεται και να εξευτελίζεται περιφερόμενη σαν τη ζητιάνα σε ξενικό παζάρι, τους κυβερνήτες μας να ψεύδονται «in your face» και εμείς με μνήμη χρυσόψαρου να συζητάμε μεταξύ μας, σαν τον απατημένο σύζυγο που γνωρίζει αλλά δε θέλει να το δεχτεί, την επόμενη μέρα αν ο τρόπος που προτείνουν αυτοί οι ίδιοι ψεύτες για να επανορθώσουν είναι σωστός (λες και μπορεί να επανορθώσει κάποιος για το ψέμα. Εγώ ξέρω ότι επανόρθωση υπάρχει μόνο όταν κάποιος αναγνωρίζει φταίξιμο και όχι όταν ψεύδεται), την κοινή γνώμη να παρασύρεται από δημοσιογράφους δημαγωγούς (φυσικά με το αζημίωτο) και άλλα πολλά.

Η αλήθεια είναι ότι μάθαμε να ζούμε με το χαρτζιλίκι της μαμάς ΕΕ. Αν πάρεις το πτυχίο σου στην ώρα σου, θα σου πάρω εγώ αυτοκίνητο – Αν κάνεις ό,τι σου πω και μου φέρεις τα αποτελέσματα/βαθμούς σου, θα σου δώσω την επόμενη δόση. Έτσι και εμείς ακούμε κάθε μέρα εδώ και 4 χρόνια το ίδιο παραμύθι. Κυριολεκτώ πως πρόκειται για παραμύθι, το ακούμε κάθε μέρα μέχρι να μας πάρει ο ύπνος και όντως κοιμόμαστε. Προφανώς και δεν μιλάμε για επαναστάσεις και όσα αστεία ακούγονται κατά καιρούς από τους «προπονητές της εξέδρας». Φανταστείτε όμως σε καθεστώς άμεσης δημοκρατίας (για τους ελεύθερους πολίτες) στην αρχαία Αθήνα να έβγαινε ο κάθε ελεύθερος πολίτης και να έλεγε πως από αύριο κόβονται οι παραστάσεις στο θέατρο (παρότι τότε υπήρχαν οι  χορηγίες – σήμερα απλά χορηγίες αποφεύγονται λόγω διαδικασιών…), όλα τα δημόσια έργα και οι δαπάνες για την βελτίωση της καθημερινότητας των Αθηναίων, ότι θα έπρεπε ο κάθε πολίτης να πληρώνει 3πλάσιο φόρο απ’ ότι προηγούμενα και παράλληλα να μην λάμβανε παροχές. Τι πιστεύετε ότι θα γινόταν; Απλά θα τον άκουγαν στην αγορά; Μάλλον όχι. 

Ακριβώς αυτό είναι αυτό που ζούμε εδώ και χρόνια και μάλιστα σε εποχή που οι Έλληνες ούτε οι πιο ανεπτυγμένοι είναι ούτε οι πιο πλούσιοι. Είμαστε οι τελευταίοι του χωριού και μάλιστα μας χλευάζουν γι’ αυτό. Μας κάνουν πλάκα οι φίλοι μας οι βόρειοι και μαζί μ’ εκείνους γελάμε και εμείς, μόνο που εμείς εδώ και καιρό καννιβαλίζουμε τη χώρα μας.   

Η περιβόητη ανάπτυξη που ακούμε δεν είναι αρκετή κύριοι. Η ανάπτυξη όταν οι άλλοι έστω και κατά λίγο αναπτύσσονται δεν λέει και τίποτα. Ψευδαισθήσεις Μεγάλης Ζωής δεν τρέφει πια κανένας, ούτε καν τα παιδιά των Β.Π. Έχουμε αρκεστεί στο να την βγάλουμε και φέτος και από του χρόνου βλέπουμε.

Συνήθως μετά από μια έντονη καταιγίδα βλέπουμε τα πιο όμορφα χρώματα στον ουρανό. Η καταιγίδα που μας βρήκε μας έχει κοστίσει πάρα πολύ και κατά πώς φαίνεται θα συνεχίσει να μας κοστίζει. Η ιστορία θα δείξει ποιοι έπραξαν ορθώς και ποιοι μας «πούλησαν». Εμείς οι υπόλοιποι προχωράμε με όση αισιοδοξία μπορούμε να αντλήσουμε από τις τρύπιες δεξαμενές μας και ελπίζουμε στη Δ. Παρουσία.