Ο νόμος του Murphy και το δολλάριο (Όπως ο Καραγκιόζης και ο καταραμένος όφις)

Το νόμο του Murphy λίγο πολύ όλοι το γνωρίζουμε. Πόσοι άραγε τον πιστεύουν κιόλας; Φαίνεται πάντως να έχει μία βάση και να επιβεβαιώνεται με όσα συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια στην αμερικάνικη και στην παγκόσμια αγορά ως συνέπεια των δεδομένων της πρώτης. Και εξηγούμεθα παρακάτω.

Ο μύθος για τη δύναμη της αμερικάνικης οικονομίας κατά τη δεκαετία του 90 είχε πάρει διαστάσεις παρόμοιες με τους κέλτικους μύθους γιγάντων. Όλοι συγκαταβατικά υποστήριζαν τη παντοδυναμία της. Γιατί ΄οχι άλλωστε; Σάματις οι αναλυτές έιναι συγχρονοι μάντεις; Η πτώση της Σοβιετικής Ένωσης και του ευρύτερου ανατολικού μπλοκ όχι μόνο εδραίωνε την αμερικάνικη αυτοκρατορία και αποκάλυπτε μία απάτη 50 ετών για το σιδηρούν παραπέτασμα, αλλά δημιουργούσε ταυτόχρονα τις προοπτικές για διεύρυνση της αμερικάνικης επιρροής, παραγωγής και εξαγωγικής δύναμης. Τα πράγματα φαίνονταν να βαίνουν ομαλώς και σύμφωνα με τις προσδοκίες όλων. Ποιός δε θυμάται τους πανηγυρισμούς όταν ο πληθωρισμός των Ηνωμένων Πολιτειών άγγιξε το 0%1 επ'ι προεδρίας Κλίντον; Όπως συμβαίνει στις περισσότερες των περιπτώσεων η αήθεια απείχε έτη φωτός από εκείνες τις στιγμές πανηγυρισμών. Μάλιστα, κάποιοι τη γνώριζαν από τότε. Φαντάσου τη δύναμη του να γνωρίζεις εκ των προτέρων μία οικονομική κρίση του έυρους και του βάθους αυτής που διανύουμε.

Οι ενδείξεις ήταν πολλές αλλά οι περισσότεροι έπεσαν θύματα και επιρρεάστηκαν από τη λαμπερή προθήκη της αμερικάνικης αγοράς. Οι απλοί άνθρωποι που δεν έχουν ζήσει στην Αμερική ακόμα αναρωτιούνται πώς είναι δυνατόν μια χώρα με τόσα φασιστικού τύπου σύμβολα ιδιωτικής πρωτοβουλίας και δύναμης να ξεπέσει τόσο σε μία δεκαετία. Θαμπώνονταν από τις διακυρήξεις για κοινωνική ισότητα και αλληλεγγύη της αμερικάνικης κοινωνίας που τόσο μοιάζει με όλες τις άλλες υπανάπτηκτες κοινωνίες με τις κοινωνικές της ανισότητες. Έπρεπε όλοι να είχαμε καταλάβει τί θα επακολουθούσε ώστε να αντιδράσουμε εγκαίρως και να μην πέσουμε θύματα μίας σπασμωδικής άμυνας για μία χαμένη παρτίδα πόκερ από τον καλύτερο μπλοφατζή που υπάρχει. Το τέρας των παραμυθιών όμως όλοι το φοβούνταν κι ας ήταν γέρικο.

Το δολάριο είχε πλέον να αντιμετωπίσει ένα νόμισμα-σύμβολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ανισότητες εντός της ένωσης αυτής δείχνουν να είναι μικρότερες από τις αντίστοιχες αμερικάνικες. Κάθε χώρα που εντάσεται στην ολοένα διευρούμενη Ευρωπαϊκή Ένωση απαγκιστρώνεται ταυτόχρονα από τη σφαίρα της αμερικάνικης κυριαρχίας και επιρροής. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι η κάθε χώρα καλύπτει κάποιες πολύ συγκεκριμένες προδιαγραφές για την ένταξή της και κατ' ουσία εναρμονίζεται με το ευρύτερο σύνολο παρά τις πολιτισμικές διαφορές την ίδια ώρα που στην Αμερική τα φυλετικά ζητήματα και η ανισότητα στον καταμερισμό του πλούτου διχοτομούν τη χώρα ή ακόμα καλύτερα την αμερικανική συμμαχία πολιτειών. Στις μέρες μας η Αμερική έχει αποκτήσει ένα κεφάλι με δύο σώματα αυτόνομα που σπασμωδικά προσπαθούν να αντιδράσουν ταυτόχρονα προς μία κοινή κατεύθυνση διά το κοινόν όφελος.

Η πραγματικότητα δείχνει πως η Αμερική δε θα μακροημερεύσει. Οι αντιδράσεις της οικονομίας της δεν της επιτρέπουν μακρόχρονη κυριαρχία όπως οι αλλοτινές δυναστείες της Βρετανίας και άλλων. Μία παράλογη απόφαση έχει άμεσες και δραματικές επιπτώσεις στην οικονομία της. Βλέπε την άτολμη απόφαση περί ποτοαπαγόρευσης σχεδόν έναν αιώνα πίσω, την αύξηση των τραπεζικών επιτοκίων πρόσφατα που οδηγεί μαθηματικά πολύ κόσμο στα παγκάκια και άλλα πολλά. Την ίδια ώρα το άτολμο και καλοθρεμμένο κεφάλι δεν τολμά να στοχοποιήσει το εμπόριο όπλων στη χώρα και να στηρίξει μία οικολογική μεταρρύθμιση. Λαβωμένη η Αμερική προσπαθεί να κρατηθεί στο προσκήνιο με φθηνά και προσωρινά τεχνάσματα. Οι αντίπαλοί της (λέγε με Ευρωπαϊκή Ένωση και Κίνα) γνωρίζουν καλά τις όποιες αδυναμίες της. Το δολάριο κρέμεται κυριολεκτικά στην παραδοσιακή αγορά και πώληση του μαύρου χρυσού στο νόμισμα αυτό. Παράλληλα, η πτώση της τιμής του έχει ισοπεδώσει τις ευρωπαϊκές εξαγωγές, αλλά δεν είχε καμιά επίδραση στις ατελείωτες εισαγωγές από την Κίνα, οι οποίες ήδη έχουν αγγίξει το 50% του ΑΕΠ της Αμερικής.

Η διαρκής αντιπαράθεση του αμερικάνικου λαού με την έχατη κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν έχει να κάνει με τον πόλεμο στο Ιράκ ούτε με κάποιον άλλον μελλοντικό πόλεμο, άλλωστε τέτοιοι υπήρξαν πολλοί και αρκετοί εξ αυτών επικτυχημένοι με λιγοστές αντιδράσεις από την κοινή γνώμη της χώρας. Αν τα πράγματα έβαιναν ομαλώς για την τσέπη των Αμερικάνων όλοι θα έκαναν τουμπεκί. Αυτό τους πονάει περισσότερο γιατί κακά τα ψέμματα ιδεαλισμός με άδειες τσέπες και στομάχι κολλημένο στην πλάτη δεν υπάρχει.

Από 'δω και πέρα οι προβλέψεις για την πορεία του δολαρίου και της αμερικάνικης οικονομίας είναι το λιγότερο απαισιόδοξες και η διαχείρηση των εσωτερικών προβλημάτων της Αμερικής μάλλον επιπόλαιη. Το πιθανότερο είναι πως θα 'ρθει μια μέρα που οι αντίπαλες οικονομίες θα επιρρεάζονται λιγότερο από τις αντιδράσεις του αμερικάνικου νομίσματος και τότε όλι θα αναφωνήσουν "Ο βασιλιάς πέθανε, ζήτω ο νέος βασιλιάς". Ποιός άραγε θα είναι αυτός;